Rodzaje regałów magazynowych – jaki regał wybrać do magazynu? Kompletny przewodnik

Regał magazynowy to konstrukcja nośna, która porządkuje przestrzeń magazynową w pionie i pozwala oddzielić jednostki logistyczne od siebie w sposób umożliwiający ich identyfikację i pobranie. Rodzaje regałów magazynowych różnią się między sobą sposobem składowania, obciążeniem, materiałem wykonania oraz stopniem automatyzacji procesu.

Podział regałów magazynowych opiera się przede wszystkim na trzech kryteriach:

• sposobie dostępu do towaru,
• mobilności konstrukcji,
• rodzaju składowanej jednostki.

Kierownik magazynu, który planuje reorganizację przestrzeni, powinien znać rodzaje regałów w magazynie zanim podejmie decyzję inwestycyjną, ponieważ zły dobór konstrukcji podnosi koszt operacyjny kompletacji nawet po wdrożeniu nowego systemu WMS. Poniżej znajdziesz rodzaje regałów magazynowych prezentacja, które można wykorzystać przy rozmowie z zespołem zakupowym lub dostawcą konstrukcji. Tak przygotowana rodzaje regałów magazynowych prezentacja ułatwia porównanie kilku ofert w tym samym układzie kryteriów.

Rodzaje regałów magazynowych dzielą się na dwie główne grupy:

• regały statyczne, w których towar spoczywa na stałym miejscu do momentu pobrania,
• regały dynamiczne, w których jednostka przemieszcza się w obrębie konstrukcji za sprawą grawitacji lub napędu.

Ten podział regałów magazynowych determinuje sposób organizacji procesu kompletacji, a w konsekwencji wpływa na czas realizacji zamówienia i koszt pracy magazyniera.

Opis regałów magazynowych powinien zawsze zaczynać się od odpowiedzi na pytanie, jaki towar będzie na nich składowany, np. paleta, karton, drobna część czy profil o dużej długości. Typy regałów magazynowych, które sprawdzają się w e-commerce, różnią się znacząco od typów regałów magazynowych stosowanych w produkcji czy dystrybucji części zamiennych. Ten sam podział regałów magazynowych stosuje się zresztą niezależnie od branży, zmienia się tylko proporcja poszczególnych typów w danej strefie.

Podział regałów magazynowych bywa mylony z rodzajami stojaków magazynowych, choć oba pojęcia dotyczą innej skali konstrukcji. Typy regałów magazynowych obejmują pełne systemy nośne przeznaczone pod palety i duże jednostki logistyczne, natomiast rodzaje stojaków magazynowych to zwykle lżejsze, samodzielne konstrukcje pomocnicze wykorzystywane przy stanowiskach kompletacji i w strefach obsługi drobnicy.

Najczęściej spotykane w polskich magazynach typy regałów magazynowych i rodzaje stojaków magazynowych to:

• Typy regałów magazynowych do stref wysokiego składowania – konstrukcje pod obsługę wózkami systemowymi.
• Typy regałów magazynowych do stref kompletacji ręcznej – niższe, z łatwym dostępem z poziomu podłogi.
• Rodzaje stojaków magazynowych do drobnych elementów – lekkie konstrukcje modułowe pod pojemniki i kartony.
• Rodzaje stojaków magazynowych do profili i prętów – wsporniki podporowe pod towar o dużej długości.
• Rodzaje stojaków magazynowych mobilnych – jednostki na kółkach, przemieszczane w zależności od potrzeb strefy.

Świadomy podział regałów magazynowych i rodzajów stojaków magazynowych pozwala uniknąć sytuacji, w której magazyn kupuje pełnowymiarowy regał tam, gdzie wystarczyłby prosty stojak i odwrotnie. Ten podział regałów magazynowych ma znaczenie przy planowaniu budżetu inwestycyjnego, ponieważ koszt zaawansowanych typów regałów magazynowych bywa kilkukrotnie wyższy niż koszt podstawowych rodzajów stojaków magazynowych.

Regały magazynowe metalowe pojawiają się właściwie w każdym wierszu tego zestawienia, ponieważ stanowią bazowy materiał konstrukcyjny dla większości typów wymienionych powyżej.

Warto też pamiętać, że rodzaje regałów w magazynie rzadko występują w izolacji – większość obiektów łączy kilka typów jednocześnie, dopasowując je do poszczególnych stref procesu. Rodzaje regałów w magazynie dystrybucyjnym różnią się od tych w magazynie produkcyjnym już na etapie planowania układu hali, ponieważ inna jest tam rotacja i gabaryt jednostki logistycznej.

Zanim przejdziemy do szczegółowego omówienia poszczególnych konstrukcji, warto zebrać rodzaje regałów magazynowych w formie krótkiej prezentacji, do której można wracać przy planowaniu układu magazynu. Regały magazynowe rodzaje i przeznaczenie najlepiej rozpatrywać łącznie, ponieważ sam typ konstrukcji niewiele mówi o jej funkcji bez odniesienia do procesu, który ma obsługiwać.

Nowoczesne regały magazynowe łączą dziś kilka cech naraz, np. regał magazynowy modułowy bywa jednocześnie regałem magazynowym na wymiar, a regał magazynowy skręcany coraz częściej występuje w wersji ocynkowanej lub w kolorze czarnym. Regał magazynowy czarny wybierany jest głównie tam, gdzie strefa magazynowa sąsiaduje z przestrzenią ekspozycyjną lub biurową i ma znaczenie estetyczne.

Wśród rozwiązań mobilnych warto wymienić regał magazynowy na kółkach, który sprawdza się w małych przestrzeniach i strefach kompletacji o zmiennym układzie, a wśród rozwiązań pod towar nietypowy, np. regał magazynowy narożny, wykorzystujący przestrzeń, którą pomija większość standardowych układów. Rodzaje stojaków magazynowych, w odróżnieniu od pełnowymiarowych regałów, projektowane są zwykle pod mniejsze partie towaru i uzupełniają główny układ regałów magazynowych paletowych.

Osobną grupą pozostają materiały wykonania, np. regał magazynowy plastikowy stosowany jest w strefach o podwyższonej wilgotności, a regał magazynowy drewniany w zastosowaniach tymczasowych lub rolniczych. W segmencie konstrukcji stałych regały stałe ramowe i regały bezpółkowe (określane też jako regały ramowe bezpółkowe) stanowią bazę pod regały magazynowe paletowe, natomiast regał ramowy półkowy i regały ramowe paletowe uzupełniają je o dodatkowe powierzchnie składowania.

Regały magazynowe paletowe stanowią podstawę większości magazynów dystrybucyjnych, ponieważ pozwalają na składowanie jednostek zunifikowanych – palet EURO, palet przemysłowych oraz kontenerów paletowych. Regały ramowe paletowe budowane są z dwóch ram bocznych oraz belek nośnych, co pozwala regulować wysokość półek w zależności od gabarytu towaru.

Regał ramowy półkowy to wariant, w którym belki uzupełnione są dodatkowymi półkami, co umożliwia składowanie kartonów i mniejszych jednostek obok pełnych palet w tej samej strefie. Regały magazynowe paletowe różnią się też sposobem obsługi – wersja do obsługi wózkiem czołowym wymaga szerszych korytarzy niż regał magazynowy wąski przeznaczony do obsługi wózkami VNA.

Ponieważ regały magazynowe paletowe są konstrukcją skręcaną, ich montaż i demontaż odbywa się bez spawania, co ułatwia późniejszą reorganizację magazynu przy zmianie asortymentu.

Regały magazynowe wysokiego składowania pozwalają wykorzystać kubaturę hali zamiast jej powierzchni, co jest szczególnie istotne w magazynach o ograniczonym metrażu i wysokim wolumenie SKU. Konstrukcja regału magazynowego wysokiego składowania sięga zwykle od 8 do ponad 12 metrów wysokości, co wymusza stosowanie wózków systemowych poruszających się w wyznaczonych korytarzach.

Regał magazynowy wąski to naturalne uzupełnienie regałów magazynowych wysokiego składowania, im węższy korytarz między rzędami, tym więcej miejsc paletowych na tej samej powierzchni. Decyzja o wdrożeniu regałów magazynowych wysokiego składowania powinna być poprzedzona analizą stabilności posadzki oraz doborem odpowiedniego systemu WMS, który obsłuży trójwymiarową lokalizację towaru. W obiektach o dużym wolumenie regały magazynowe wysokiego składowania łączone są dodatkowo z automatycznymi regałami magazynowymi obsługiwanymi przez systemy przywołujące, co pozwala ograniczyć liczbę operatorów wózków systemowych na zmianie.

Regały dynamiczne wykorzystują grawitację lub napęd do przemieszczania jednostki logistycznej od punktu załadunku do punktu poboru, co wymusza rotację FIFO i skraca czas kompletacji przy wysokiej liczbie zamówień. Regały statyczne, w przeciwieństwie do regałów dynamicznych, utrzymują towar w jednym miejscu do momentu ręcznego pobrania, co sprawdza się przy niższej rotacji i szerokim asortymencie.

Wybór między regałami dynamicznymi a regałami statycznymi wpływa bezpośrednio na organizację pracy magazynierów, ponieważ regały dynamiczne redukują liczbę przemieszczeń pracownika, natomiast regały statyczne dają większą elastyczność przy zmiennym asortymencie. Firmy, które łączą oba typy w jednej strefie magazynu, budują strukturę mieszaną dopasowaną do klasy ABC produktów.

Regały ramowe bezpółkowe, znane też jako regały bezpółkowe, to konstrukcja bazowa złożona wyłącznie z ram i belek, bez dodatkowych powierzchni poziomych – przeznaczona głównie pod jednostki paletowe. Regały stałe ramowe stanowią najbardziej uniwersalną grupę wśród regałów magazynowych, ponieważ ich konstrukcja pozwala na łączenie z akcesoriami takimi jak siatki, prowadnice czy separatory.

Regał stały ramowy przepływowy to konstrukcja, w której belki zastąpione są torami rolkowymi z niewielkim spadkiem, co sprawia, że paleta przesuwa się samoczynnie do przedniej krawędzi regału. Ten wariant łączy stabilność regałów stałych ramowych z zaletami regałów dynamicznych i sprawdza się przy towarach o krótkim terminie przydatności.

Regał specjalizowany projektowany jest pod wybrany asortyment, którego nie da się efektywnie składować na standardowej konstrukcji paletowej – dotyczy to opon, profili metalowych, arkuszy blachy czy wyrobów o nietypowej długości. Regały specjalizowane obrotowe umożliwiają dodatkowo rotację całej konstrukcji wokół osi, co skraca drogę magazyniera przy kompletacji drobnych elementów, na przykład w magazynach części zamiennych.

Zasieki magazynowe to odrębna kategoria regału specjalizowanego – konstrukcja z przegrodami pionowymi, w której towar sypki lub nieopakowany składowany jest luzem, bez konieczności paletyzacji. Regał magazynowy narożny wykorzystuje z kolei przestrzeń w narożnikach hali, która w standardowym układzie regałów magazynowych paletowych pozostałaby niewykorzystana.

Regał magazynowy zamykany bywa też stosowany jako element regału specjalizowanego, gdy towar wymaga jednocześnie nietypowego kształtu składowania i ograniczonego dostępu – dotyczy to na przykład magazynów części o wysokiej wartości jednostkowej. Regały specjalizowane obrotowe oraz regał magazynowy zamykany łączą się czasem w jedną konstrukcję w małych magazynach serwisowych, gdzie liczy się każdy metr powierzchni.

Budowa regału magazynowego opiera się na trzech elementach:

• ramach nośnych,
• belkach poziomych,
• stopach kotwiących konstrukcję do posadzki.

Regały magazynowe metalowe dominują w segmencie B2B, ponieważ oferują najwyższą nośność przy relatywnie niskiej masie własnej konstrukcji, to one stanowią większość regałów magazynowych paletowych i regałów magazynowych wysokiego składowania.

Regał magazynowy plastikowy stosowany jest w mniejszych magazynach, archiwach oraz strefach o podwyższonej wilgotności, gdzie metal ulegałby korozji. Regał magazynowy drewniany wykorzystywany jest głównie w rolnictwie, gastronomii oraz jako rozwiązanie tymczasowe, ponieważ jego nośność jest znacznie niższa niż regału metalowego o tych samych gabarytach.

Regał magazynowy skręcany, czyli konstrukcja łączona śrubowo bez spawania, pozwala na szybki montaż i, co ważne, na równie szybką rekonfigurację przy zmianie asortymentu lub przeprowadzce magazynu. Regał magazynowy czarny to wariant estetyczny, chętnie wybierany w showroomach i magazynach przyfabrycznych z ekspozycją, gdzie wygląd konstrukcji ma znaczenie wizerunkowe.

Przy wyborze materiału warto porównać nośność, ponieważ regały magazynowe metalowe utrzymują obciążenia rzędu kilkuset kilogramów do kilku ton na poziom, podczas gdy regał magazynowy plastikowy i regał magazynowy drewniany sprawdzają się głównie przy lżejszym asortymencie. Producenci regałów magazynowych metalowych oferują zwykle kilka wariantów wykończenia – ocynk, malowanie proszkowe lub wersję czarną – co pozwala dopasować regały magazynowe metalowe zarówno do hali produkcyjnej, jak i do przestrzeni z ekspozycją. Norma nośności regałów magazynowych metalowych powinna być zawsze potwierdzona przez producenta w dokumentacji technicznej, ponieważ przeciążenie konstrukcji stanowi jedno z najczęstszych naruszeń przepisów BHP w magazynach.

Regał magazynowy na kółkach umożliwia przemieszczanie całej jednostki bez demontażu – sprawdza się w małych magazynach oraz strefach kompletacji, gdzie układ pracy zmienia się sezonowo. Regał magazynowy zamykany, wyposażony w drzwi lub siatkę osłonową, stosowany jest do składowania towaru wysokiej wartości, dokumentacji lub materiałów wymagających kontroli dostępu.

Regały magazynowe na wymiar projektowane są pod konkretną wysokość hali, rozstaw słupów konstrukcyjnych oraz gabaryt nietypowego asortymentu, którego nie obejmuje oferta standardowa. Regał magazynowy modułowy pozwala natomiast na etapowe zwiększanie pojemności magazynu – kolejne moduły dokładane są wraz ze wzrostem sprzedaży, bez konieczności wymiany całej konstrukcji.

Nowoczesne regały magazynowe coraz częściej integrowane są z systemem WMS na poziomie pojedynczej lokalizacji, co pozwala na precyzyjne zarządzanie miejscem składowania i automatyczne sugerowanie optymalnej lokalizacji dla nowej dostawy. Automatyczne regały magazynowe, obsługiwane przez systemy przywołujące (miniload, AS/RS), eliminują czas przemieszczania magazyniera i sprawdzają się w magazynach o bardzo wysokiej rotacji SKU. Wdrożenie automatycznych regałów magazynowych wiąże się zwykle z wyższym nakładem inwestycyjnym niż w przypadku klasycznych regałów magazynowych paletowych, więc decyzję warto poprzedzić analizą zwrotu z inwestycji rozłożoną na kilka lat.

Zamiast wybierać rodzaj regału magazynowego na podstawie ceny, warto ocenić go w czterech wymiarach, które razem tworzą pełny obraz kosztu operacyjnego:

Krok 1 – Rotacja towaru. Wysoka rotacja wskazuje na regały dynamiczne lub automatyczne regały magazynowe, niska rotacja – na regały statyczne.

Krok 2 – Gabaryt i waga jednostki. Paleta pełnowymiarowa kieruje decyzję w stronę regałów magazynowych paletowych, towar nietypowy – w stronę regału specjalizowanego. Wysoka waga jednostkowa niemal zawsze przesądza o wyborze regałów magazynowych metalowych zamiast konstrukcji plastikowej czy drewnianej.

Krok 3 – Dostępna kubatura hali. Ograniczona powierzchnia przy wysokim suficie wskazuje na regały magazynowe wysokiego składowania i regał magazynowy wąski.

Krok 4 – Perspektywa wzrostu asortymentu. Plan rozwoju firmy wskazuje na regał magazynowy modułowy lub regały magazynowe na wymiar, które można rozbudowywać etapami.

Ta czterostopniowa rama pozwala uniknąć najczęstszego błędu decyzyjnego – wyboru rodzaju regału magazynowego pod bieżący stan magazynu, bez uwzględnienia planowanego wzrostu wolumenu.

To pytanie pojawia się najczęściej wtedy, gdy dotychczasowa organizacja przestrzeni przestaje odpowiadać rzeczywistym potrzebom magazynu. Wzrost czasu kompletacji, niewykorzystana powierzchnia, zmiana struktury asortymentu czy problemy ujawnione po wdrożeniu systemu WMS mogą wskazywać, że obecny układ i rodzaje regałów wymagają ponownej analizy. Warto również uwzględnić stan techniczny wyposażenia oraz planowany rozwój firmy, aby modernizacja magazynu była nie tylko reakcją na bieżące problemy, ale także inwestycją w jego przyszłą efektywność. Poniżej przedstawiamy najważniejsze sygnały, które wskazują, że nadszedł czas na zmianę regałów magazynowych.

• Czas kompletacji jednego zamówienia rośnie mimo niezmienionego wolumenu zamówień.
• Magazyn wykorzystuje mniej niż 60% dostępnej kubaty hali.
• Rodzaje regałów w magazynie nie odpowiadają strukturze rotacji ABC asortymentu – to jeden z najczęstszych sygnałów, że warto zweryfikować obecny opis regałów magazynowych sporządzony przy poprzedniej reorganizacji.
• Wdrożenie systemu WMS ujawniło błędne lokalizacje i wielokrotne przemieszczanie towaru, a rodzaje regałów w magazynie okazują się niedopasowane do faktycznej struktury zamówień.
• Asortyment obejmuje coraz więcej pozycji nietypowych, które nie mieszczą się na standardowym regale paletowym.
• Firma planuje rozbudowę magazynu w perspektywie 12-24 miesięcy.
• Obecne regały magazynowe metalowe noszą ślady korozji lub odkształceń, co obniża ich nośność poniżej wartości projektowej.
• Rotacja towaru jest na tyle wysoka, że automatyczne regały magazynowe zwróciłyby się w rozsądnym czasie.

Firmy wybierające rodzaje regałów magazynowych coraz częściej łączą decyzję o reorganizacji przestrzeni z wdrożeniem systemu WMS, ponieważ dopiero cyfrowa mapa lokalizacji pozwala ocenić, które regały magazynowe rodzaje i przeznaczenie faktycznie odpowiadają bieżącej rotacji towaru, a nie założeniom sprzed lat.

Zebrany w ten sposób dobór konstrukcji wygląda następująco, regały dynamiczne sprawdzają się przy wysokiej rotacji, regały statyczne przy stabilnym asortymencie, regały magazynowe wysokiego składowania przy ograniczonej powierzchni, a automatyczne regały magazynowe przy bardzo dużym wolumenie. Typy regałów magazynowych wybrane pod niewłaściwy proces generują koszt widoczny dopiero po kilku miesiącach eksploatacji, więc rodzaje regałów w magazynie warto konsultować z zespołem wdrożeniowym już na etapie projektu, a nie po dostawie konstrukcji. Regał specjalizowany oraz regały magazynowe metalowe pozostają przy tym najczęstszym wyborem uzupełniającym w magazynach o mieszanym asortymencie.

Rodzaje regałów magazynowych różnią się na tyle mocno, że decyzja o wyborze konstrukcji powinna wynikać z analizy procesu, a nie z ceny czy dostępności u dostawcy. Podział regałów magazynowych na statyczne, dynamiczne, paletowe, wysokiego składowania i specjalizowane odzwierciedla różnice w rotacji towaru, gabarycie jednostki i tempie kompletacji, a ten sam podział regałów magazynowych ułatwia rozmowę z dostawcą na etapie przygotowania oferty. Firmy, które łączą rodzaje regałów w magazynie z systemem WMS, zyskują pełną widoczność lokalizacji i mogą reagować na wzrost wolumenu bez przestoju operacyjnego. Świadomie dobrane rodzaje regałów w magazynie, w tym regały magazynowe metalowe jako baza konstrukcyjna oraz automatyczne regały magazynowe w strefach o wysokiej rotacji – budują przewagę kosztową trudną do odrobienia przez konkurencję działającą na jednym uniwersalnym typie regału.

W perspektywie kilku lat magazyny oparte na jednym uniwersalnym typie regału będą tracić przewagę kosztową na rzecz magazynów ze strukturą mieszaną, dopasowaną do klasy ABC asortymentu. Decyzja o reorganizacji przestrzeni magazynowej ma bezpośrednie przełożenie na koszt pracy, tempo realizacji zamówień i zdolność magazynu do obsługi wzrostu sprzedaży. Typy regałów magazynowych warto przy tym rozpatrywać razem z planem rozwoju firmy, a nie wyłącznie w kontekście bieżącego stanu magazynu – to podejście do typów regałów magazynowych sprawdza się zarówno w małych, jak i wieloodziałowych organizacjach.