System zarządzania produkcją w przedsiębiorstwie, czyli MES to informatyczne narzędzie służące do planowania, monitorowania, rejestrowania i kontroli procesów wytwórczych w przedsiębiorstwie. Obsługuje przepływ zleceń produkcyjnych, zarządza zasobami, rejestruje postęp prac w czasie rzeczywistym i dostarcza danych do raportowania oraz rozliczeń. Zarządzanie produkcją systemy produkcyjne tej klasy różnią się zasadniczo od modułów produkcyjnych wbudowanych w systemy ERP (np. Subiekt produkcja, Produkcja GT, Insert Produkcja). Dedykowany system zarządzania produkcją działa na poziomie operacyjnym, rejestruje zdarzenia bezpośrednio na hali, w czasie rzeczywistym. Moduły w systemach handlowych działają głównie na poziomie ewidencyjnym, rejestrują to, co już się stało. Nowoczesne systemy zarządzania produkcją łączą w sobie funkcje planistyczne, wykonawcze i analityczne, a ich wartość operacyjna zależy bezpośrednio od głębokości integracji z systemem WMS oraz systemem handlowym lub ERP.

Firmy używające Subiekt GT lub Subiekt B2B często pytają, czy rozszerzenie w postaci modułu Subiekt produkcja lub Insert Produkcja wystarczy do zarządzania procesami wytwórczymi. Odpowiedź zależy jednak od skali i złożoności produkcji, ale warto rozumieć granicę architektoniczną między tymi rozwiązaniami.

Moduły produkcyjne zbudowane na bazie systemów klasy Subiekt GT obsługują zazwyczaj:

• definiowanie receptur i technologii,
• wystawianie i rozliczanie zleceń produkcyjnych,
• ewidencję zużycia materiałów i rejestrację wyrobów gotowych,
• powiązanie z dokumentami magazynowymi i sprzedażowymi.

Dla firm z prostą, powtarzalną produkcją jednostkową lub małoseryjną, gdzie zlecenie produkcyjne jest w istocie dokumentem rozliczeniowym, taki podstawowy systemy zarządzania produkcją może być wystarczający i nie potrzebują nowoczesnego systemu zarządzania produkcją w przedsiębiorstwie.

Problem pojawia się, gdy firma potrzebuje:

• śledzenia przebiegu zlecenia w czasie rzeczywistym (które operacje zostały wykonane, przez kogo, na jakim stanowisku),
• zarządzania kolejką zleceń na poszczególnych stanowiskach (harmonogramowanie operacyjne),
• rejestracji danych jakościowych bezpośrednio przy procesie (kontrola jakości śródprocesu),
• traceability – pełnej identyfikowalności materiałów i półproduktów przez cały cykl produkcji,
• integracji z WMS – tak aby ruch materiałowy na magazynie był zsynchronizowany ze zleceniami produkcyjnymi w czasie rzeczywistym.

Moduły Subiekt produkcja, Produkcja GT czy Insert Produkcja nie zostały zaprojektowane do pracy w tym modelu. Nie są systemem zarządzania produkcją w sensie operacyjnym – są systemem ewidencyjnym.

Zarządzanie produkcją to nie jeden proces, lecz sekwencja powiązanych etapów. Informatyczne systemy zarządzania produkcją wartościowe operacyjnie muszą obejmować każdy z nich, w przeciwnym razie część procesu wraca do arkuszy i ręcznej koordynacji.

Obejmuje przekształcenie zamówień sprzedażowych (z Subiekt B2B lub innego systemu) w zlecenia produkcyjne, weryfikację dostępności materiałów i komponentów (integracja z WMS lub magazynem), harmonogramowanie zasobów (maszyny, ludzie, stanowiska). Bez wsparcia systemowego planiści pracują na danych historycznych lub szacunkach. Zlecenie jest tworzone bez potwierdzenia dostępności materiałów, co generuje przestoje lub nadprodukcję.

Wydanie materiałów z magazynu na podstawie zlecenia, kompletacja komponentów, przygotowanie stanowisk. To etap, gdzie integracja WMS-MES jest szczególnie wrażliwa. Brak synchronizacji oznacza, że magazyn nie wie o priorytecie zlecenia, a produkcja nie wie o brakach materiałowych.

Rejestracja operacji na stanowiskach (start, stop, przestój, wynik), śledzenie czasu pracy i zużycia materiałów, zarządzanie odchyleniami. To serce systemu zarządzania produkcją, bez danych z tego etapu wszystkie raporty i rozliczenia są przybliżeniami.

Rejestracja parametrów jakościowych w trakcie procesu (nie tylko na końcu), identyfikacja partii i serii, zarządzanie niezgodnościami. Zintegrowany system zarządzania produkcją powinien umożliwiać powiązanie danych jakościowych z konkretnym zleceniem, stanowiskiem i operatorem.

Porównanie planowanego zużycia materiałów z rzeczywistym, rozliczenie czasu pracy, generowanie dokumentów magazynowych i finansowych. Dane z tego etapu zasilają ERP lub Subiekt, zamykając pętlę informacyjną między halą a systemem handlowym.

Zdefiniowanie celów zarządzania produkcją przed wyborem systemu to krok, który znaczna część firm pomija. Efektem jest zakup rozwiązania dopasowanego do prezentacji, a nie do procesu.

Cele zarządzania produkcją dzielimy na:

Poziom operacyjny:

• terminowa realizacja zleceń,
• eliminacja przestojów wynikających z braku materiałów lub informacji,
• kontrola zużycia surowców i redukcja odpadów,
• skrócenie czasu cyklu produkcyjnego.

Poziom zarządczy:

• wiarygodne dane do planowania i prognozowania,
• identyfikacja wąskich gardeł w procesie,
• rozliczalność – kto, kiedy i jak wykonał daną operację,
• podstawa do oceny efektywności linii i stanowisk.

Poziom strategiczny:

• skalowalność bez proporcjonalnego wzrostu kosztów zarządzania,
• gotowość do certyfikacji jakościowych (ISO, IATF),
• pełna identyfikowalność produktu (traceability) jako element wymagań klientów lub regulacji.

Podstawowe systemy zarządzania produkcją, w tym moduły Insert Produkcja czy Produkcja GT, adresują głównie poziom operacyjny w jego uproszczonej wersji. Nowoczesne systemy zarządzania produkcją, zaprojektowane jako dedykowane MES i obejmują wszystkie trzy poziomy, pod warunkiem właściwej integracji.

Poniższa analiza pozwala ocenić, na którym etapie dojrzałości produkcyjnej znajduje się firma i jakie rozwiązanie odpowiada temu poziomowi.

Firmy często błędnie oceniają swój poziom dojrzałości, wybierają rozwiązanie z poziomu „podstawowego”, gdy ich proces wymaga już poziomu „rozwiniętego”, przez co system nie obsługuje procesów, które powinien, a firma buduje obejścia w arkuszach.

• Receptura – moduł umożliwia zarządzanie strukturą produkcyjną, pozwala na kontrolę gniazd i maszyn, wspiera zarządzanie partiami surowców oraz pozwala harmonogramować produkcję. W module określana jest nazwa produktu końcowego, potrzebne materiały, wykonywane czynności, stosowane półprodukty, zamienniki czy narzuty.

• Kontrola składu surowcowego – integracja z systemem sprzedaży Subiekt nexo oraz dokumentacją dyspozycji wydania z magazynu na potrzeby produkcji pozwalają na kontrolę składu danego surowca.

• Zaopatrzenie – moduł umożliwia określenie przyszłego zapotrzebowania na surowce niezbędne do produkcji. Na podstawie stanów minimalnych, zamówień od odbiorców, aktualnego stanu i rotacji towarów następuje wyliczenie ilości potrzebnych surowców oraz wygenerowanie odpowiednich zamówień do dostawców.

• Harmonogram produkcji – rozwiązanie pozwala na tworzenie, kontrolę i modyfikację rozplanowania produkcji w czasie. Mechanizm wspomaga handlowców podczas uzyskiwania informacji o możliwych terminach realizacji zamówień już na etapie ofertowania.

• Kontrola jakości – moduł pozwala na rejestrację specyfikacji jakościowych umożliwiających określanie badanych parametrów i kryteriów koniecznych do spełnienia przez produkty.

• Operacje technologiczne – moduł pozwala na określenie pracochłonności produkcji, obciążenia maszyn i personelu na podstawie uwzględnionych w recepturach procesów i wykonywanych operacji technologicznych oraz wykorzystywanych maszyn.

• Kompletacja i konfekcjonowanie – aplikacja pozwala nie tylko na sprawne rozliczanie możliwych dekompletacji, ale także na lepsze zarządzanie odpadami produkcyjnymi. Moduł uwzględnia możliwość przekształcenia jednego towaru w kilka lub odwrotnie.

• Koszty produkcyjne – poprzez zastosowanie receptur produkcyjnych możliwe jest wspomaganie kalkulacji planowanego kosztu wytworzenia towaru. Pozwala to na bieżącą kontrolę kosztów wytworzenia przez ich porównanie z faktycznymi kosztami produkcji czy z kosztami przewidywanymi. Aplikacja usprawniająca procesy produkcyjne. Została przygotowana jako dodatek do programów Subiekt GT i Subiekt Nexo. W sposób kompleksowy wspomaga kluczowe obszary związane z organizacją procesu produkcyjnego takie jak planowanie, zarządzanie i rozliczanie produkcji w różnego rodzaju zakładach produkcyjnych w średnich i dużych firmach.

Nasze rozwiązanie dostarcza bieżących informacji dotyczących przebiegu produkcji i dokonuje niezbędnej analizy realizowanego procesu. Za pomocą dostosowanego do konkretnego przedsiębiorstwa sposobu raportowania operacji produkcyjnych, klient posiada właściwe narzędzie do dokonywania rejestracji postępu prac. Dodatkowe wartości dla klienta? Dzięki maksymalizacji procesu produkcyjnego dostarczany jest cenny czas, który pozwala na lepszą organizację pracy pracowników.

Jednym z najczęstszych błędów przy wyborze informatycznych systemów zarządzania produkcją jest ocenianie systemu produkcyjnego w izolacji, bez uwzględnienia tego, jak działa w połączeniu z magazynem i systemem handlowym.

Scenariusz typowy:

Firma używa Subiekt B2B do sprzedaży i zakupów. Wdraża Produkcja GT lub Insert Produkcja do obsługi zleceń. Magazyn działa w Subiekcie lub w arkuszu. Efekt: zlecenie produkcyjne jest wystawione w systemie, ale magazyn nie wie, kiedy i ile wydać. Produkcja nie wie, czy materiał jest dostępny. Rozliczenie następuje ręcznie po zakończeniu zlecenia.

Kiedy system zarządzania produkcją jest zintegrowany z WMS Subiekt:

• wydanie materiałów na zlecenie jest automatycznie potwierdzane przez magazyn,
• system produkcyjny ma bieżący wgląd w stany magazynowe,
• zwrot materiałów i rejestracja wyrobów gotowych są synchronizowane w czasie rzeczywistym,
• dane do rozliczenia z Subiektem lub ERP są generowane automatycznie, bez ręcznego przepisywania.

Integracja WMS-MES nie jest opcją. W każdej firmie, gdzie produkcja zależy od dostępności materiałów (czyli w każdej firmie produkcyjnej), brak tej integracji generuje opóźnienia i błędy w sposób systematyczny.

• Firma realizuje powyżej kilkunastu zleceń produkcyjnych dziennie i traci czas na ręczną koordynację między planistą, magazynem i halą.
• Dane o zużyciu materiałów i czasie pracy są zbierane ex post (po zakończeniu zlecenia), nie w czasie rzeczywistym.
• Firma ma trudności z odtworzeniem historii produkcji dla konkretnej partii wyrobu (traceability).
• Rozliczenie zleceń produkcyjnych wymaga ręcznego uzgadniania danych między systemem produkcyjnym a Subiektem lub ERP.
• Firma planuje certyfikację jakościową lub rozszerzenie działalności o kolejny zakład.
• Moduł produkcyjny (Insert Produkcja, Produkcja GT) przestał obsługiwać rosnącą złożoność procesów.

Firmy poszukujące systemu zarządzania produkcją coraz częściej wybierają rozwiązania, które są projektowane jako element zintegrowanej architektury, nie jako samodzielna aplikacja. Asiston specjalizuje się w systemach WMS i MES, projektując je jako elementy wspólnego środowiska danych: zlecenie produkcyjne, ruch magazynowy i dokument handlowy operują na tych samych danych, bez ręcznej synchronizacji.

Taki model integracji z systemami handlowymi (w tym Subiekt B2B) pozwala firmie rozwijać system zarządzania produkcją etapami, bez konieczności wymiany całej infrastruktury IT naraz.

Wybór między modułem produkcyjnym w Subiekcie (Insert Produkcja, Produkcja GT, Subiekt produkcja) a dedykowanym systemem zarządzania produkcją to decyzja architektoniczna. Firma, która wybierze rozwiązanie poniżej swojego rzeczywistego poziomu złożoności procesów, będzie przez kolejne lata budować kosztowne obejścia i ręczne uzgodnienia danych.

Zarządzanie produkcją systemy produkcyjne tej klasy rozwijają się i będą rozwijać w kierunku pełnej integracji z WMS, systemami handlowymi i danymi z maszyn. Firmy, które zbudują tę architekturę wcześniej, zyskują przewagę operacyjną trudną do odrobienia przez konkurentów działających na danych ex post.

Nowoczesne systemy zarządzania produkcją nie są narzędziem do rejestracji tego, co się wydarzyło są narzędziem do zarządzania tym, co dzieje się teraz. Ta różnica decyduje o tym, czy firma może reagować na odchylenia w godzinach, czy dopiero po tygodniu.

W perspektywie 2-3 lat firmy produkcyjne, które nie zbudują zintegrowanego zarządzania produkcją systemy produkcyjne łączącego MES, WMS i system handlowy, będą miały coraz większe trudności z realizacją wymagań jakościowych, traceability i efektywnym skalowaniem. Zintegrowany system zarządzania produkcją staje się warunkiem wejścia na wymagające rynki, nie tylko narzędziem optymalizacji.